دناژن

دستگاه ترموسایکلر (PCR)

تاریخ و زمان انتشار:
مدت زمان مطالعه: دقیقه
نویسنده:

ترموسایکلر (Thermocycler) چیست؟

 دستگاه ترمال سایکلر یا PCR Thermocycler یکی از تجهیزات اصلی آزمایشگاه‌های بیوتکنولوژی و زیست شناسی سلولی مولکولی  است که با ایجاد چرخه‌های دقیق دمایی، فرآیند تقویت و تکثیر نوکلئیک اسید (DNA و RNA) را امکان‌پذیر می‌کند. این دستگاه با کنترل مرحله‌ای دما در واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR)، نقش کلیدی در آزمایش‌های تشخیصی، تحقیقاتی و آموزشی دارد.

 دقت کنترل دما، یکنواختی حرارتی و قابلیت برنامه‌ریزی از مهم‌ترین عواملی هستند که کیفیت نتایج PCR را تحت تأثیر قرار می‌دهند. به همین دلیل، هنگام انتخاب و خرید دستگاه pcr باید به عواملی مانند نرخ رمپ، یکنواختی دما در چاهک ها، صحت دما، داینامیک بودن برنامه دهی، محدوده گرادیان دما و امکانات کنترلی دستگاه توجه ویژه داشت.

اجزای دستگاه ترموسایکر ( PCR )

اجزای دستگاه‌ پی سی آر از چند بخش اصلی تشکیل شده است که عملکرد صحیح هرکدام تأثیر مستقیمی بر کیفیت و تکرار پذیری نتایج PCR دارد. ترموسایکلر ایرانی ساخت شرکت دناژن تجهیز نیز با در نظر گرفتن این اجزا با کیفیتی عالی طراحی و تولید شده‌اند.

1. بلاک واکنش (Thermal Block): محل قرارگیری تیوب‌ها یا پلیت‌های واکنش است و یکنواختی دمایی آن نقش مهمی در موفقیت تکثیر DNA دارد. 

2. درب گرم‌شونده (Heated Lid): این بخش با اعمال فشار و دمای کنترل‌شده روی تیوب‌ها، از تبخیر نمونه و تغییر حجم واکنش در دماهای بالا جلوگیری می‌کند؛ عاملی مهم برای دقت نتایج PCR.

3. رابط کاربری و صفحه نمایش لمسی: برای تعریف، ویرایش و اجرای پروتکل‌های PCR استفاده می‌شود و کاربری ساده‌تر دستگاه را برای اپراتور فراهم می‌کند. 

4. درگاه‌های ارتباطی (مانند USB): امکان انتقال برنامه‌ها، ذخیره داده‌ها یا به‌روزرسانی تنظیمات دستگاه را فراهم می‌کنند.

 5. سیستم تهویه و خنک‌سازی: جهت کنترل دمای داخلی دستگاه و افزایش پایداری عملکرد در استفاده‌های طولانی‌مدت طراحی شده است. 

نکات مهم هنگام استفاده و بهینه‌ سازی عملکرد ترموسایکلر

برای دستیابی به نتایج قابل اعتماد در واکنش PCR، علاوه بر انتخاب مواد مصرفی مناسب، نحوه استفاده از ترموسایکلر نیز اهمیت بالایی دارد. رعایت برخی نکات ساده می‌تواند به بهبود تکرارپذیری نتایج و افزایش عمر مفید دستگاه کمک کند: 

  1. استفاده از تیوب‌ها یا پلیت‌های استاندارد و سازگار با بلوک دستگاه
  2. تنظیم صحیح درب گرم‌ شونده (Heated Lid) برای جلوگیری از تبخیر نمونه
  3. انتخاب برنامه دمایی متناسب با نوع آزمایش و کیت مصرفی 
  4. جلوگیری از پر کردن بیش از حد چاهک‌ها و رعایت حجم توصیه‌شده واکنش
  5. انجام سرویس و کالیبراسیون دوره‌ای برای حفظ دقت دمایی دستگاه

کاربردهای دستگاه ترموسایکلر  

  1. تکثیر DNA و RNA در واکنش‌های PCR و RT-PCR
  2. ژنوتایپینگ (Genotyping) و شناسایی واریانت‌های ژنتیکی
  3. کلونینگ مولکولی شامل تکثیر قطعات هدف برای درج در پلاسمید
  4. تشخیص بیماری‌ها و عوامل عفونی در آزمایشگاه‌های تشخیصی
  5. بررسی بیان ژن با استفاده از RT-PCR
  6. هضم آنزیمی وابسته به دما (برای برخی آنزیم‌های DNA/RNA)
  7. توالی‌یابی و آماده‌سازی نمونه‌ها برای NGS و Sanger





سوالات متداول
آیا ترموسایکلر همان دستگاه PCR است؟
بله، ترموسایکلر همان دستگاه انجام PCR معمولی است که برای تکثیر DNA و RNA استفاده می‌شود. این دستگاه با Real-Time PCR متفاوت است و امکان اندازه‌گیری کمی (Quantitative) را به‌صورت لحظه‌ای فراهم نمی‌کند. تفاوت ترموسایکلر معمولی با Real-Time PCR چیست؟ ترموسایکلر معمولی برای تکثیر و بررسی کیفی اسیدهای نوکلئیک استفاده می‌شود، در حالی که Real-Time PCR علاوه بر تکثیر، امکان پایش و اندازه‌گیری مقدار DNA یا RNA را در حین واکنش فراهم می‌کند. انتخاب بین این دو به نوع کاربرد آزمایشگاه بستگی دارد.
2. هنگام خرید ترموسایکلر به چه نکاتی باید توجه کرد؟
مهم‌ترین فاکتورها نرخ رمپ، صحت دما، داینامیک بودن برنامه دهی یکنواختی و دقت دمایی، محدوده گرادیان دما، قابلیت برنامه‌ریزی و کیفیت درب گرم‌شونده (Heated Lid) است. این موارد مستقیما روی کیفیت نتایج PCR تأثیر می‌گذارند.
3. آیا همه ترموسایکلرها قابلیت گرادیان دارند؟
خیر، قابلیت گرادیان دما در همه مدل‌ها وجود ندارد. ترموسایکلرهای گرادیان برای بهینه‌سازی شرایط PCR و پروژه‌های تحقیقاتی حساس کاربرد بیشتری دارند.
4. ترموسایکلر چند چاهک برای چه نوع آزمایشگاهی مناسب است؟
مدل‌های با تعداد چاهک کمتر معمولاً برای آزمایشگاه‌های آموزشی یا حجم کاری متوسط مناسب هستند، در حالی که آزمایشگاه‌های پرتردد یا تحقیقاتی ممکن است به دستگاه‌هایی با ظرفیت بالاتر نیاز داشته باشند.
5. آیا ترموسایکلر نیاز به کالیبراسیون دارد؟
بله، برای حفظ دقت دمایی و تکرارپذیری نتایج، انجام کالیبراسیون دوره‌ای ترموسایکلر توصیه می‌شود؛ به‌ویژه در آزمایشگاه‌هایی که به‌طور مداوم از دستگاه استفاده می‌کنند.
6. ترموسایکلرهای دناژن برای چه نوع کاربردهایی طراحی شده‌اند؟
ترموسایکلرهای دناژن تجهیز برای کاربردهای آموزشی، تحقیقاتی و تشخیصی طراحی شده‌اند و بسته به مدل، نیاز آزمایشگاه‌های با حجم کاری و حساسیت متفاوت را پوشش می‌دهند.
7. اگر مطمئن نباشیم کدام مدل ترموسایکلر مناسب ماست چه کار کنیم؟
در صورتی که بین مدل‌های مختلف مردد هستید، دریافت مشاوره تخصصی قبل از خرید می‌تواند به انتخاب دقیق‌تر و جلوگیری از هزینه‌های اضافی کمک کند.
تفاوت ترموسایکلر معمولی با Real-Time PCR چیست؟
ترموسایکلر معمولی برای تکثیر و بررسی کیفی اسیدهای نوکلئیک استفاده می‌شود، در حالی که Real-Time PCR علاوه بر تکثیر، امکان پایش و اندازه‌گیری مقدار DNA یا RNA را در حین واکنش فراهم می‌کند. انتخاب بین این دو به نوع کاربرد آزمایشگاه بستگی دارد.
نظرات کاربران
ثبت نظر جدید
    پیام شما با موفقیت ثبت شد
    برای دریافت آخرین اخبار دناژن ایمیل خود را وارد کنید.
      ایمیل شما با موفقیت ثبت شد
      کلیه حقوق این وبسایت متعلق به شرکت دناژن می‌باشد